ضميمه 3
بخوانيم و عبرت بگيريم1- لطف و رأفت پیامبر:
عربی بیابانی و وحشی، واردِ مدینه شد و یکسره به مسجد آمد، تا مگر از رسولِ خدا سیم و زری بگیرد. هنگامی وارد شد که رسول خدا در میانِ انبوهِ اصحاب و یارانِ خود بود. حاجتِ خویش را اظهار کرد و عطائی خواست. رسول اکرم (ص) چیزی به او داده ولی او قانع نشد و آن را کم شمرد، به علاوه سخنِ درشت و ناهمواری بر زبان آورد، و نسبت به رسول خدا جسارت کرد. اصحاب و یاران سخت در خشم شدند، و چیزی نمانده بود که آزاری به او برسانند، ولی رسولِ خدا مانع شد.
رسول اکرم (ص) بعداً اعرابی را با خود به خانه برد و مقداری دیگر به او کمک کرد، ضمناً اعرابی از نزدیک مشاهده کرد وضعِ رسول اکرم به وضعِ رؤسا و حکّامی که تاکنون دیده شباهت ندارد، زر و زیوری در آنجا جمع نشده ... اعرابی اظهارِ رضایت کرد و کلمۀ تشکّر آمیز بر زبان راند. در این وقت رسول اکرم (ص) به او فرمود: تو دیروز سخنِ درشت و ناهمواری بر زبان راندی که موجب خشمِ اصحاب و یارانِ من شد. من می ترسم از ناحیۀ آنها به تو گزندی برسد ولی اکنون در حضورِ من این جملۀ تشکّر آمیز را گفتی، آیا ممکن است همین جمله را در حضورِ جمعیّت بگویی تا خشم و ناراحتی که آنان نسبت به تو دارند، از بین برود؟ اعرابی گفت: مانعی ندارد.
روز دیگر اعرابی به مسجد آمد، در حالی که همه جمع بودند، پیامبر رو به جمعیّت کرد و فرمود: این مرد اظهار می دارد که از ما راضی شده آیا چنین است؟ اعرابی گفت: چنین است و همان جملۀ تشکّر آمیز که در خلوت گفته بود تکرار کرد. اصحاب و یارانِ رسول خدا خندیدند. در این هنگام رسول خدا رو به جمعیت کرد و فرمود: مَثلِ من و این گونه افراد مثلِ همان مردی است که شترش رمیده بود و فرار می کرد، مردم به خیالِ این که به صاحب شتر کمک بدهند فریاد کردند و به دنبال شتر دویدند. آن شتر بیشتر رم کرد و فراری تر شد. صاحب شتر مردم را بانگ زد و گفت: خواهش می کنم کسی به شترِ من کاری نداشته باشد، من خودم بهتر می دانم که از چه راه شترِ خویش را رام کنم. همین که مردم را از تعقیب باز داشت، رفت و یک مشت علف برداشت و آرام آرام از جلوی شتر بیرون آمد، بدون آن که نعره ای بزند و فریادی بکشد و بدود، تدریجاً در حالی که علف را نشان می داد جلو آمد. بعد با کمالِ سهولت مهارِ شترِ خویش را در دست گرفت و روان شد.
اگر دیروز من شما را آزاد گذاشته بودم، حتماً این اعرابیِ بدبخت به دستِ شما کشته شده بود و در چه حالِ بدی کشته شده بود، در حالِ کفر و بت پرستی، ولی مانعِ دخالت شما شدم و خودم با نرمی و ملایمت او رارام کردم.
(1)
2- آزادی اسیران ایرانی به کوشش امام علی(ع): پس از فتح مدائن و ایران به دست مسلمین در عصر خلافت عمر، جمعی از ایرانیان را که اسیر شده بودند، به مدینه آوردند؛ عمر تصمیم گرفت زنهای آنها را به عنوان کنیز بفروشد، و مردان ایرانی را به عنوان بنده (غلام) در اختیار عربها قرار دهد، و هنگام طواف کعبه، آنها افراد ضعیف و پیرمرد را به دوش بگیرند و طواف دهند.
امیر مؤمنان علی (ع) این تصمیم را نقض کرد، و از سهم خود و سهم بنی هاشم و دیگران، اسیران ایرانی را آزاد نمود. به این ترتیب که فرمود: «بزرگان هر قوم را احترام کنید، این ایرانیانِ اسیر شده از افراد بزرگوار و دانا هستند و تسلیمِ حکومت اسلامی شده و به اسلام گرایش نموده اند، من از سهمیه خود و فرزندانم و سهمیه بنی هاشم، آنها را در راه خدا آزاد ساختم.» مهاجران و انصار نیز به آن حضرت اقتدا کرده و گفتند: ما سهمیۀ خود را به شما بخشیدیم ای برادر رسول خدا! علی (ع) گفت: «خدایا شاهد باش که ایشان حق خود را به من بخشیدند و من پذیرفتم و اسیران ایرانی را آزاد ساختم.»
عمر وقتی که خود را در چنین تنگنائی دید، به حاضران گفت: علی بن ابی طالب به آزاد سازی اسیران فارس، پیشی گرفت و تصمیم مرا نقض نمود، برخیزید تا به حضور علی (ع) برویم و با او گفتگو کنیم.(آنها كه بودند و چه كردند و ما كه ايم و چه كرديم)(2)
----------------
1) (نقل از داستان راستان، تأليف استاد مرتضي مطهري ، ص151)
2) نقل از كتاب : نظر لطف بر دشمنان ، تأليفِ محمد رحمتي شهرضا)
